Nieuwe vuldoelen, genoeg voor komende winter?
De Europese gasmarkt is deze week opnieuw fors opgelopen. De relatief lage gasvoorraden, concurrentie met Azië om LNG en verwachtingen van kouder weer versterken elkaar. Tegelijk neemt het verwachte aanbod van wind- en zonne-energie af, waardoor de elektriciteitsmarkt sterker afhankelijk wordt van gas- en kolencentrales. Door de hoge gasprijzen komen daarbij vaker kolencentrales in beeld, wat ook de vraag naar CO₂-emissierechten ondersteunt. Daarmee blijft de energiemarkt richting november zeer gevoelig voor veranderingen in weer, LNG-aanvoer en geopolitiek.
Samenvatting
- Europese gasvoorraden hebben minder gas in buffers dan vorig jaar
- Minder wind vergroot invloed op fossiele centrales op EPEX
- Hogere kolenvraag ondersteunt vraag naar CO₂-emissierechten
- Amerikaanse politiek blijft geopolitieke onzekerheid vergroten
Prijsontwikkelingen
| Gas in €ct/m3 |
22 okt |
29 okt |
| TTF daggas |
86,6 |
100,0 |
| TTF jaar 2027 |
70,3 |
77,5 |
| TTF jaar 2028 |
44,9 |
48,8 |
| TTF jaar 2029 |
32,9 |
35,0 |
| TTF jaar 2030 |
27,0 |
28,6 |
| Elektriciteit in €/MWh |
22 okt |
29 okt |
| OTC peak 2027 |
154,7 |
169,2 |
| OTC base 2027 | 145,3 |
159,3 |
| OTC base 2028 | 108,5 |
115,5 |
| OTC base 2029 |
93,6 |
98,8 |
| OTC base 2030 |
87,5 |
90,5 |
Frontmaand gas richting 100 ect/m³
Sinds vorige week is de gasmarkt opnieuw stevig gestegen. Op 20 oktober sloot de frontmaand op de TTF-markt op 83,1 ect/m³. Afgelopen maandag was dat 94,5 ect/m³, een stijging van bijna 14%. Op 28 oktober werd het contract kortstondig al boven 98 ect/m³ verhandeld. De daggasprijs (ask) kwam zelfs uit op precies 100,0 ect/m³.
De stijging laat zien hoe gevoelig de markt momenteel is voor leveringsrisico’s, voorraden en weersverwachtingen. Vooral de situatie in het Midden-Oosten blijft een belangrijke risicofactor. Verstoringen van LNG-leveringen uit de regio maken Europa afhankelijker van andere leveranciers, met name de Verenigde Staten. Daarnaast blijft concurrentie met Azië om beschikbare LNG-ladingen meespelen in het opstuwen van de prijzen. De recente grotere spread tussen Aziatisch JKM-beurs en de TTF kan erop wijzen dat de Aziatische vraag naar ladingen aantrekt.
Lage voorraden vergroten weerrisico
Europa gaat met een beperktere buffer richting de winter dan vorig jaar. Op 26 oktober waren de Europese gasvoorraden voor ongeveer 75% gevuld, bijna acht procentpunt lager dan een jaar eerder. De Nederlandse opslagen waren voor 65,5% gevuld. Tegelijk wordt in enkele Europese landen al gas aan de opslagen onttrokken. In Nederland worden de voorraden nog heel licht bijgevuld. Door de lagere vulgraad wordt het prijsbeeld gevoeliger voor het winterweer en de snelheid waarmee voorraden worden aangesproken.
Voor de komende periode krijgt het weer extra gewicht. Lagere temperaturen verhogen de warmtevraag en daarmee de vraag naar gas, terwijl weinig wind tegelijkertijd de gasvraag vanuit elektriciteitscentrales kan vergroten. Een koude en windarme periode kan daardoor via twee kanten druk op de gasmarkt zetten. Andersom kan zacht en winderig weer de onttrekkingen beperken.
Minder wind vergroot invloed gasprijs
Ook op de elektriciteitsmarkt blijft het contrast tussen perioden met veel en weinig hernieuwbare productie groot. In het weekend van 24 en 25 oktober zorgden harde wind en een lage weekendvraag voor lage spotprijzen. Op zondag waren de Nederlandse elektriciteitsprijzen tussen 08:30 en 15:00 uur zelfs negatief.
Op 29 oktober is het beeld vrijwel tegenovergesteld. De hoogste kwartierprijs bedraagt 554,56 €/MWh rond 17:30 uur en de gemiddelde baseloadprijs is 311,53 €/MWh. Minder wind gedurende de dag, gecombineerd met de hogere elektriciteitsvraag tijdens de avondpiek, vergroot de behoefte aan duurdere conventionele centrales. Met de seizoensmatige afname van zonneproductie wordt wind de komende maanden bovendien belangrijker voor de dagelijkse prijsvorming.
Voor glastuinbouwbedrijven met een WKK is vooral de verhouding tussen elektriciteits-, gas- en CO₂-prijzen relevant. Hoge gasprijzen maken productie met een gasgestookte WKK duurder, terwijl windarme avonduren juist hoge elektriciteitsprijzen kunnen opleveren. Daardoor kunnen de rendabele uren voor WKK-productie binnen korte tijd sterk variëren, afhankelijk van het weer.
Kolen ondersteunen CO₂-prijs
De hoge gasprijs heeft ook gevolgen voor de brandstofmix in de elektriciteitsmarkt. Kolencentrales kunnen ondanks hun hogere CO₂-kosten relatief aantrekkelijker worden ten opzichte van gascentrales. Omdat kolen per geproduceerde MWh meer CO₂ uitstoten, leidt een grotere inzet tot extra vraag naar emissierechten.
Dat is ook zichtbaar op de EUA-markt. Op 28 oktober bereikte de prijs van Europese emissierechten 89,1 €/ton, het hoogste niveau sinds januari. Hoge gasprijzen kunnen de CO₂-prijs zo indirect ondersteunen. Tegelijk maakt een hogere prijs voor emissierechten het stoken met kolencentrales weer duurder, waardoor gas-, kolen- en CO₂-prijzen sterk met elkaar verbonden blijven.
Amerikaanse politiek zorgt voor onzekerheid
Richting de midterms staat het buitenlandbeleid van president Donald Trump nadrukkelijker in de politieke belangstelling. Recente berichtgeving wijst erop dat de Verenigde Staten binnen enkele weken na de midterms een “korte maar intense campagne” tegen Iran beraamt. Trump heeft reeds extra troepen naar de Perzische Golf gestuurd. Aanvallen op energiecentrales zouden, naast dat het sentiment daardoor slechter wordt, direct impact kunnen hebben op de hoeveelheid LNG die naar Europa wordt verscheept. Met beschietingen in de Straat van Hormuz is de situatie al penibel, maar een nieuwe escalatie in de oorlog kan de prijzen fors omhoog stuwen.
Vooruitblik
Richting november blijft de markt kwetsbaar. Een verdere temperatuurdaling, weinig wind, sterkere Aziatische LNG-vraag of nieuwe verstoringen in het Midden-Oosten kunnen de commodity-prijzen verder ondersteunen.
Een zachtere weersomslag, herstel van windproductie of ruimere LNG-aanvoer kan juist neerwaartse druk geven. De belangrijkste signalen voor de komende weken zijn daarom temperatuur, windproductie, Europese gasonttrekkingen, LNG-stromen en geopolitieke ontwikkelingen. Met de huidige beperkte voorraadbuffer kunnen veranderingen in deze factoren relatief snel tot forse prijsbewegingen leiden.
Webinar Energiemarkten
Op zoek naar meer verdieping? Op woensdag 25 november organiseert AgroEnergy een webinar over de energiemarkten. We praten je bij over de belangrijkste ontwikkelingen en verwachtingen voor de komende winter. Aan bod komen onder andere de prijzen van gas, elektriciteit en warmte, de leveringszekerheid van gas en ontwikkelingen op de EPEX-markt. Deelname is gratis.
De volgende marktvisie verschijnt op donderdag 5 november.
