Gasmarkt tussen krapte en verruiming

De energiemarkten blijven gevoelig voor geopolitieke spanningen rond de Straat van Hormuz. Hierdoor blijft de LNG-markt krap en zijn de Europese gasvoorraden lager dan gebruikelijk richting de winter. Tegelijkertijd zet Nederland een belangrijke stap richting verduurzaming met de goedkeuring van de bijmengverplichting voor groen gas. Op langere termijn kan juist een sterke groei van het wereldwijde LNG-aanbod voor een ruimere gasmarkt zorgen.

Samenvatting

• Termijnprijzen gas omhoog door kouder weer en aanvallen in Straat van Hormuz
• Europese gasopslagen gevuld voor 73%, Nederland op 61%
• Lage windproductie houdt de kortetermijnstroomprijzen hoog
• Bijmengverplichting door Tweede Kamer heen, nu naar Eerste Kamer

Prijsontwikkelingen

Gasmarkt blijft nerveus

De gasmarkt staat opnieuw sterk in het teken van de ontwikkelingen rond de Straat van Hormuz. Nieuwe aanvallen op scheepvaart verminderen de kans op een verdere normalisatie van LNG-stromen uit Qatar. Daardoor blijft een belangrijk deel van het mondiale LNG-aanbod onzeker beschikbaar, terwijl Europa afhankelijk blijft van LNG-importen om de voorraden richting de winter aan te vullen. Desondanks bereidt Qatar zich voor op het hervatten van de scheepvaart, getuige het feit dat er twaalf LNG-tankers in de buurt van Qatar wachten om gevuld te worden.

Daarnaast viel op 7 oktober een van de installaties in Noorwegen uit en zijn er koelere dagen op komst, waardoor de gasvraag zal stijgen. Gezamenlijk zorgden deze factoren de afgelopen dagen voor een stijging van de termijnprijzen. De TTF-frontmaand noteerde ’s ochtends op 8 oktober rond de 78,6 ect/m³, ruim 16% hoger dan eind september. Op dit moment is de JKM-prijs, de Aziatische benchmark voor LNG, hoger dan de TTF-prijs, wat nadelig is voor Europa voor het aantrekken van voldoende LNG.

Europa gokt op zachte winter

De Europese gasopslagen zijn met circa 73% duidelijk minder gevuld dan gebruikelijk voor deze periode van het jaar. Vooral de combinatie van relatief lage voorraden en onzekerheid over LNG-aanvoer maakt de markt gevoelig voor weersontwikkelingen en geopolitieke incidenten in de aanloop naar de winter. De huidige markt rust grotendeels op twee aannames: een relatief zachte winter en een herstel van de Qatarese LNG-export voor december. Nederland heeft een vulgraad van 61%, terwijl Duitsland rond de 59% zit. Wanneer één van deze twee verwachtingen niet uitkomt, kan de concurrentie met Azië om beschikbare LNG-ladingen snel toenemen. Hierdoor blijven gasprijzen op korte termijn gevoelig voor onverwachte ontwikkelingen.

Van krapte naar mogelijk overschot op de LNG-markt

De verstoringen in het Midden-Oosten hebben een flinke impact op de wereldwijde LNG-markt. Sinds de sluiting van de Straat van Hormuz is circa 9% van het wereldwijde aanbod van vorig jaar weggevallen. Extra aanbod uit de Verenigde Staten, Australië, Nigeria en Maleisië heeft een nog grotere verstoring vooralsnog voorkomen. Nederland werd door het sluiten van de Straat van Hormuz nog afhankelijker van de Verenigde Staten: in afgelopen gasjaar (oktober 2025 t/m september 2026) kwam maar liefst 80% van de Nederlands LNG-import uit de Verenigde Staten.

Op langere termijn ontstaat echter een ander beeld. Wereldwijd wordt fors geïnvesteerd in nieuwe LNG-capaciteit, vooral in Noord-Amerika en Afrika. Wanneer deze projecten volgens planning worden gerealiseerd en de export uit Qatar normaliseert, kan later dit decennium juist sprake zijn van een veel groter structureel aanbod van LNG. Dat zou de opwaartse druk op de gasmarkt aanzienlijk kunnen verminderen.

Elektriciteit: wind blijft bepalend

De gemiddelde Day Ahead-prijzen bewegen nog altijd rond 180 €/MWh. De belangrijkste oorzaken blijven de relatief hoge gasprijzen en de beperkte windproductie in Noordwest-Europa. Meer wind later in oktober kan neerwaartse druk op de kortetermijnprijzen veroorzaken. Dit is reeds te zien in de Day Ahead-prijzen voor 8 oktober met een gemiddelde baseloadprijs van 142 €/MWh. Voor de langere termijn blijven elektriciteitsprijzen ondersteund door relatief hoge gasprijzen en kosten voor emissierechten van circa 85 euro/ton.

WKK-warmtekosten

Voor WKK-gebruikers blijven de warmtekosten sterk gekoppeld aan de ontwikkeling van de gasprijs. De combinatie van relatief hoge gasprijzen en stevige elektriciteitsprijzen ondersteunt momenteel de inzet van efficiënte WKK-installaties. De onzekerheid rond LNG-aanvoer, Europese gasvoorraden en geopolitieke ontwikkelingen kan de warmteprijs de komende maanden echter volatiel houden.

Bijmengplicht groen gas door Tweede Kamer heen

De Tweede Kamer heeft ingestemd met de bijmengverplichting voor groen gas. Indien het wetsvoorstel ook door de Eerste Kamer komt, moeten leveranciers vanaf 1 januari 2027 een deel van hun gasleveringen verduurzamen met groen gas. De maatregel moet het aandeel groen gas laten groeien van circa 1% nu naar minimaal 3% in 2030. Met het huidige productieniveau ligt Nederland op een vijfde plek in Europa. Voor de markt biedt dit meer investeringszekerheid voor nieuwe groen-gasprojecten, terwijl tegelijkertijd aanvullende kosten in de leveringsketen ontstaan.

Vooruitblik

De komende weken blijven de ontwikkelingen rond de Straat van Hormuz, LNG-aanvoer, Europese gasvoorraden en het herfstweer bepalend voor de energiemarkten. Op korte termijn overheerst de onzekerheid over de gasprijzen. Voor het restant van week 41 wordt een verhoogde output uit wind verwacht, maar is de temperatuur wat lager dan afgelopen periode. Vanaf maandag wordt de wind weer minder. Tot dusver zijn de voorspellingen voor november mild weer wordt met relatief veel regen.

De volgende marktvisie verschijnt op donderdag 15 oktober.