Nieuwe vuldoelen, genoeg voor komende winter?

Na de lichte prijsstijging van vorige week liet de gasmarkt deze week een beweeglijker beeld zien. De geopolitieke risico’s in het Midden-Oosten zijn niet verdwenen, maar de markt reageert inmiddels niet alleen meer op verdere escalatie. Ook berichten die het risico op verstoringen kunnen verkleinen zorgen direct voor beweging. Tegelijkertijd blijft Europa kwetsbaar door de relatief lage uitgangspositie van de gasvoorraden richting de winter. Voor elektriciteit betekent dit dat de combinatie van gasprijzen en beschikbare wind- en zonneproductie belangrijk blijft voor zowel de korte als langere termijn.

Samenvatting

• Wisselende nieuwsberichten over onderhandelingen zorgen voor schommelingen.
• Gereduceerde LNG-export uit de Straat van Hormuz in oktober
• Meer ruimte in reserve emissierechten
• Vuldoelen gasvoorraden volgende winter vastgesteld

Prijsontwikkelingen

Gasprijzen tonen volatiel gedrag

De gasprijzen hebben tussen donderdag 15 oktober en maandag 19 oktober een relatief stabiel verloop laten zien, met een lichte stijging. Zo is het Nov-26 contract van 84,4 ect/m3 naar 86 ect/m3 gestegen. Na maandag 19 oktober is er een sterke daling terug te zien. Dit heeft vooral te maken met de recordhoogte van de gasprijs die op dinsdag gehaald werd waarbij de prijs richting de 88 ect/m3 ging. Door winstneming op de markt kelderde de prijs op dinsdag daardoor uiteindelijk naar een niveau van 83 ect/m3. De reden voor de prijs om een maximum te bereiken ligt bij het stagneren bij onderhandelingen tussen de VS en Iran. Daarnaast is er de fundamentele steun voor opwaartse beweging van de prijs wat voortvloeit uit een onzekere LNG-leveringen vanuit de Straat van Hormuz. Zo was half oktober nog maar 25% van het volume bereikt in aanbod ten opzichte van september, toen waren er 16 LNG-ladingen geëxporteerd. De voorspelling is dat de LNG-uitvoer nog gelimiteerd blijft voor de winter van 2026/2027, en dat pas vanaf april 2027 dit weer zou kunnen toenemen. Hiermee blijft de gasprijs gevoelig voor fysieke storingen in de LNG-keten.

Ruimte in reserve emissierechten

Op 21 oktober zijn EU-lidstaten en het EU-parlement het met elkaar eens geworden om de MSR (Markt Stabiliteits Reserve) te vergroten in capaciteit. Op dit moment is de hoeveelheid emissierechten die in de reserve gehouden kan worden vierhonderd miljoen, overtollige emissierechten worden ongeldig verklaard. Dit is een mechanisme om ervoor te zorgen dat overschotten niet te groot worden waardoor de emissierechten te sterk dalen in waarde. Nu is overeengekomen dat dit plafond zal stijgen naar zevenhonderd miljoen. Dit heeft als impact dat de prijs van emissierechten op de langere termijn lager zal worden aangezien het aanbod in de markt groter blijft. Verder wordt hiermee de MSR een effectiever middel om extreme prijspieken te remmen door op korte termijn grote hoeveelheden emissierechten op de markt te brengen. In de aanloop van de overleggen tussen de EU-lidstaten en het EU-parlement is er aan de prijs van emissierechten te zien dat de prijs is gaan dalen. Op dit moment is de prijs voor Dec-26 weer aan het stijgen. Dit verloop van de prijs van emissierechten voor de komende winter is te herleiden tot minder duurzaam opgewekte energie, wat leidt tot meer gasgestookte elektriciteit.

Elektriciteitsprijzen blijven gekoppeld aan gas

Op de elektriciteitsmarkt blijft het verschil tussen perioden met veel en weinig hernieuwbare productie groot. Nu de zonneproductie seizoensmatig verder afneemt, wordt vooral de windproductie bepalend voor de hoeveelheid regelbaar vermogen die nodig is. Een goed voorbeeld hiervan is de gemiddelde EPEX-prijs op woensdag 21 oktober. Toen was het gemiddelde voor baseload 202 euro/MWh waarbij de laagste kwartierprijs op ongeveer 140 euro/MWh zat. Op dit soort dagen waarbij er weinig zon en wind is komen regelbare centrales zoals gas- en kolencentrales meer in beeld. Met de hoge gasprijzen wordt daarmee de EPEX-prijs naar boven gedrukt.

Voor glastuinbouwbedrijven met WKK vergroot dit de relevantie van de verhouding tussen gas- en elektriciteitsprijzen. Niet alleen het absolute niveau van de stroomprijs telt, maar vooral de spread ten opzichte van de brandstof- en CO₂-kosten. De sterke dagelijkse bewegingen vergroten daardoor zowel risico’s als mogelijkheden voor flexibel vermogen.

Op de langere termijn blijft dezelfde koppeling zichtbaar. Zolang gas duur blijft en geopolitieke risico’s in de gasmarkt aanwezig zijn, vormt gas een belangrijke steun onder de termijnprijzen voor elektriciteit.

Vuldoelen gasvoorraden 27’/28’

De vuldoelen voor de winter van 2027 en 2028 zijn vastgesteld op 103 TWh(72%), hiermee sluiten de vuldoelen aan op wat er op Europees niveau vastgesteld is. Hierbij is het toegestaan om 10 procentpunt af te wijken mocht het origineel vastgestelde vuldoel niet gehaald kunnen worden. Opvallend is dat het vuldoel dat vanuit GTS wordt geadviseerd lager is, terwijl het geadviseerde vuldoel van GTS dit jaar met 80% een stuk hoger lag dan het uiteindelijk vastgestelde vuldoel van 64%. De rede voor het lagere vuldoel voor de volgende winter vanuit GTS is een verandering van methodiek voor het bepalen van dit advies. Normaliter werd de koudste winter van de afgelopen dertig jaar als ijkpunt genomen, dit is bijgesteld naar de afgelopen twintig jaar vanwege hogere temperaturen. Inmiddels is dit jaar het vuldoel van 64% gehaald, waarbij de injecties van EBN een groot deel hebben bijgedragen.

Vooruitblik

Voor de komende dagen wordt vooral veel wind en regen verwacht, met iets lagere temperaturen. Door een ruime aanwezigheid van wind kan hiermee de elektriciteitsprijs lager uitvallen, na het weekend zullen er zachtere dagen komen waarbij er ook wat meer kans is op zon, ook dit zorgt voor neerwaarts potentieel in de elektriciteitsprijzen door een gereduceerd gebruik van gasgestookte centrales.

Voor de gasprijzen blijven Noors onderhoud, de fysieke omstandigheden in de LNG-keten en het weer invloedrijke factoren.

Webinar Energiemarkten

Op zoek naar meer verdieping? Op woensdag 25 november organiseert AgroEnergy een webinar over de energiemarkten. We praten je bij over de belangrijkste ontwikkelingen en verwachtingen voor de komende winter. Aan bod komen onder andere de prijzen van gas, elektriciteit en warmte, de leveringszekerheid van gas en ontwikkelingen op de EPEX-markt. Deelname is gratis.

Aanmelden webinar

De volgende marktvisie verschijnt op donderdag 29 oktober.