Gasmarkt corrigeert, winter blijft bepalend

De Europese gasprijs daalde deze week door afnemende zorgen over het Midden-Oosten. Daarbij blijven relatief lage gasvoorraden, onzekerheid over LNG-aanvoer en het naderende winterseizoen belangrijke steunpilaren onder de energiemarkt.

Samenvatting

• TTF-gasprijs daalde 12% doordat handelaren risicopremie afbouwden

• Europese gasopslagen boven 70% gevuld, Nederland rond 56%

• Hogere wind- en zonneproductie drukken elektriciteitsprijzen

• Volgende week meer duidelijkheid rondom Wet bijmengverplichting groen gas

Prijsontwikkelingen

Ontwikkelingen gasmarkt

De gasmarkt stond afgelopen week met name in het teken van geopolitiek. De TTF-frontmaand liet begin deze week een scherpe daling zien doordat handelaren een deel van de opgebouwde risicopremie afbouwden. Aanleiding waren berichten over mogelijke diplomatieke vooruitgang tussen de Verenigde Staten en Iran en het gedeeltelijk herstel van de Saoedische olie-export. Hierdoor daalde de TTF-frontmaand met ruim 12% tot circa 73 €/MWh. Later in de week zorgden nieuwe stevige uitlatingen van president Trump richting Iran opnieuw voor nervositeit op de energiemarkten, waardoor een deel van het prijsverlies weer werd teruggewonnen.

Fundamenteel blijft de Europese gasmarkt echter kwetsbaar. De gasopslagen liggen duidelijk onder het niveau van vorig jaar en Europa blijft richting de winter sterk afhankelijk van LNG-importen.  De Europese vulgraad is momenteel de 70% gepasseerd. Nederland blijf met bijna 56% achter op het Europees gemiddelde. Hierdoor blijft de markt gevoelig voor een koude winter, verstoringen in LNG-aanvoer en onverwachte productieverstoringen. 

Daarnaast blijft de concurrentie met Azië om beschikbare LNG-ladingen groot. Europa blijft afhankelijk van voldoende LNG-importen om te winter comfortabel door te komen en zal daarvoor aantrekkelijke prijsniveaus moeten bieden. Hierdoor is de winter-risicopremie weliswaar afgenomen, maar blijft de kans op forse prijsschommelingen richting het stookseizoen aanwezig. 

Gas blijft bepalend voor elektriciteitsmarkt

Op de elektriciteitsmarkt bleef de invloed van gas de dominante factor. De Nederlandse termijnprijzen voor elektriciteit bewegen nog steeds op relatief hoog niveau, ondanks de recente daling van de TTF-gasprijs. Dat komt doordat de onderliggende zorgen over de wintergasvoorziening niet zijn verdwenen en gascentrales nog steeds een belangrijke rol spelen in de prijsvorming van elektriciteit. 

Wel zorgen gunstige weersomstandigheden afgelopen week voor enige verlichting op de spotmarkt. Hogere windproductie in Noordwest-Europa verlaagde de vraag naar gascentrales en drukte daarmee de kortetermijnprijzen. Vooral in Nederland en Duitsland was er sprake van een duidelijke toename in wind opwek, terwijl de temperaturen mild bleven voor de tijd van het jaar. 

Tegelijkertijd blijven de prijzen structureel ondersteund door hoge kosten voor fossiele productie. De Europese markt voor CO₂-emissierechten beweegt nog steeds rond de 80 tot 85 €/ton. Hierdoor blijft het stoken met zowel kolen- als gascentrales relatief duur.  

Nederland zet in op elektrificatie, maar uitvoering blijft uitdaging 

Het kabinet bevestigde afgelopen week opnieuw dat elektrificatie de belangrijkste pijler blijft onder het Nederlandse klimaat- en energiebeleid. Tegelijkertijd plaatst Den Haag vraagtekens bij het door de Europese Commissie voorgestelde elektrificatiedoelstelling van 46% in 2040. De belangrijkste reden hiervoor is de beperkte uitvoerbaarheid door netcongestie en hoge netwerkkosten. Voor energiegebruikers bevestigt dit dat elektrificatie de gewenste richting blijft, maar dat capaciteit de komende jaren een belangrijke randvoorwaarde blijft voor verdere verduurzaming. 

Wet groen gas nadert beslissende fase 

Volgende week wordt waarschijnlijk duidelijk of de Wet bijmengverplichting groen gas per 1 januari 2027 daadwerkelijk wordt ingevoerd. Een meerderheid van de Tweede Kamer lijkt bereid het wetsvoorstel te steunen, al zijn nog discussies over de hoogte van de verplichting, de kosten voor eindgebruikers en de manier waarop de regeling de komende jaren wordt bijgestuurd. 
Voor glastuinbouwbedrijven en andere gasverbruikers is dit een belangrijk dossier. De bijmengverplichting verplicht energieleveranciers om een oplopend aandeel groen gas aan hun portfolio toe te voegen. Omdat de beschikbare hoeveelheid groen gas beperkt is, leidt dit naar verwachting tot hogere kosten voor aardgasgebruikers. Met Prinsjesdag heeft het kabinet daarom een compensatieregeling aangekondigd voor de glastuinbouw van 51 miljoen Euro in 2027. Tegelijkertijd blijft nog onduidelijk hoe de uiteindelijke kostenverdeling eruit gaat zien en hoe snel de jaarlijkse verplichting verder wordt verhoogd. In de Kamer wordt daarom aangedrongen op extra monitoring en jaarlijkse evaluatie van markteffecten. 

Vooruitblik

De markt zal de komende weken vooral blijven kijken naar geopolitieke ontwikkelingen in het Midden-Oosten. Verdere diplomatieke vooruitgang tussen de Verenigde Staten en Iran kan ervoor zorgen dat een deel van de huidige risicopremie uit de gasmarkt verdwijnt. Tegelijkertijd blijft de situatie kwetsbaar en kunnen nieuwe spanningen juist leiden tot hogere prijzen. 

Weersmodellen wijzen voor Noordwest-Europa op relatief zachte temperaturen, bovengemiddelde zoninstraling en voldoende windproductie. Hierdoor blijft de vraag naar verwarming beperkt, terwijl de productie uit hernieuwbare bronnen hoog is. Dit werkt prijsdrukkend op de elektriciteitsmarkt. 

Voor de elektriciteitsmarkt betekent dit dat de EPEX-prijzen de komende periode onder druk kunnen blijven staan. Vooral tijdens de middaguren kan de combinatie van hoge zonneproductie en beperkte vraag zorgen voor lage of negatieve spotprijzen. Op de termijnmarkt blijven gasprijzen en CO₂-emissierechten belangrijke prijsdrijvers. Met CO₂-prijzen op relatief hoge niveaus blijven de productiekosten van gas- en kolencentrales verhoogd, wat ondersteuning biedt aan de langetermijnprijzen voor elektriciteit. 

De volgende Marktvisie verschijnt op donderdag 1 oktober.