Gasprijzen dalend, onderhandelingen gaan door

De gasprijzen hebben in de afgelopen week een dalende beweging vertoond, gedreven door het nieuws dat er mogelijk een bestand zou komen tussen Iran en de VS waardoor de doorgang van schepen door de Straat van Hormuz makkelijker zou moeten worden. Op 28 september kwam naar buiten dat deze onderhandelingen tot niets waren uitgekomen, waardoor de prijzen op die dag terugveerden. Een grotere stroom van LNG naar de Nederlandse havens en mild weer zorgden alsnog voor neerwaartse druk op de prijzen.

Samenvatting

• Gesprekken tussen de VS en Iran blijven doorgaan
• Hoge EPEX-prijzen door droogtes afgelopen tijd
• Vulverplichting Nederlandse gasvelden gaat mogelijk veranderen
• Conversaties over glastuinbouw in ETS-2
•  

Prijsontwikkelingen

Neerwaartse druk op gasmarkten

De gasprijzen lieten in de periode tussen 25 september en 28 september voornamelijk een neerwaartse beweging zien. Een van de oorzaken was het nieuws dat er mogelijk een bestand zou komen tussen Iran en de VS dat zou leiden tot het openen van de Straat van Hormuz voor de doorvoer van tankers, in ruil voor het opheffen van economische blokkades opgelegd door de VS. De prijzen veerden terug op 28 september nadat het duidelijk werd dat er geen akkoord zou komen vanwege voorwaarden waar niet aan voldaan zou worden.

Na 28 september was er weer een licht neerwaartse beweging van de prijzen. Dit heeft onder andere te maken met het feit dat er in de periode tussen 26 september en 7 oktober dertien LNG-tankers zullen aanmeren in havens in Nederland waardoor de kortetermijnlevering verzekerd is. Daarnaast is er door de milde temperaturen minder druk op de vulactiviteiten voor Nederlandse gasvelden, die nu voor 58% gevuld zijn. Het enige jaar waarin de vulgraad lager was op dezelfde datum was in 2021.

Elektriciteitsmarkten

Voor de langetermijncontracten voor elektriciteit geldt een vergelijkbare beweging als voor de gasprijzen. Voor de EPEX-prijzen gold voor de periode tussen 25 september en 1 oktober dat de kwartierprijzen in de avond hoog uitvielen. Zo lagen de hoogste kwartierprijzen in de avond dichtbij de 300 euro/MWh. De hoogste kwartierprijs was op 28 september en was 390 euro/MWh. Een belangrijke factor die meespeelt is de verminderde input van nucleaire energie en waterkrachtcentrales door droogte de afgelopen tijd. Daardoor was er minder beschikking tot koelwater voor nucleaire installaties. In combinatie met de hogere gasprijzen en mogelijk tegenvallende opwek uit wind en zon zorgde dit voor een hoge gemiddelde EPEX-prijs.

Vulverplichting gasvelden mogelijk op de schop

De Nederlandse overheid wil dat de Europese verplichtingen voor het vullen van gasopslagen na 2027 in hun huidige vorm verdwijnen. Volgens Nederland verstoren deze vuldoelen de gasmarkt en leiden ze tot onevenredig hoge kosten voor landen met veel opslagcapaciteit, zoals Nederland. Zo kan een deel van het gas dat in Nederland opgeslagen wordt ook naar België en Duitsland worden geëxporteerd, terwijl de kosten van het vullen van deze opslagen voornamelijk bij Nederland terechtkomen. Het nieuwe systeem, dat in de winter van 2028/2029 zou moeten ingaan, moet meer gericht zijn op de daadwerkelijke vraag van een individueel land.

Op het gebied van binnenlands beleid zijn er een aantal methodes die verkend worden om de gasmarkt beter te laten functioneren. Zo wordt er onderzocht of er een verplichting kan komen voor energieleveranciers om een percentage van het te leveren gasvolume zelf op te slaan. Hiermee moet de verantwoordelijkheid voor het vullen van de voorraden meer gaan liggen bij de marktpartijen en minder bij de overheid. Verder moet het systeem dat de toegang van derden faciliteert geoptimaliseerd worden waardoor marktpartijen makkelijker toegang kunnen krijgen tot gasopslagen. Dit kan om technische reden een obstakel zijn in de huidige situatie. Hiermee kan zowel de concurrentie om de opslagruimte te vergroten als een grotere liquiditeit ontstaan.  Als laatste aanpassing wordt er gekeken naar het invoeren van een publieke strategische gasopslag met een grootte van 5 TWh (0,5 miljard m³). Deze reserve moet fungeren als noodvoorraad voor uitzonderlijke verstoringen van de gasvoorziening en is niet bedoeld om reguliere marktschommelingen op te vangen.

Conversaties over excluderen glastuinbouw in ETS-2

Een motie is aangedragen in de Tweede Kamer om de glastuinbouw te excluderen van ETS-2 vanwege een te grote last opgedragen door milieuheffingen. Hiervoor steunde de meerderheid van de kamer deze motie, wel moet er nog gekeken worden hoe dit uitgevoerd gaat worden. Hiervoor is nu de aanvraag gedaan bij de Nederlandse Emissie Authoriteit om samen met energieleveranciers uit te zoeken hoe de glastuinbouw buiten ETS-2 gehouden kan worden.

Vooruitblik

Hoe de onderhandelingen tussen de VS en Iran zullen uitpakken gaan een grote invloed hebben op hoe de gasprijzen en daarmee ook de elektriciteitsprijzen zich gaan ontwikkelen. Voor de komende week is de voorspelling dat de temperaturen wat hoger dan gemiddeld zullen uitvallen met periodes van zon. Vanaf woensdag kan het wat wisselvalliger worden, waarbij er ook kans is op mist en minder wind. Hierdoor kunnen de elektriciteitsprijzen mogelijk hoger uitvallen als een combinatie van die twee voor gaat komen.

De volgende marktvisie verschijnt op donderdag 8 oktober.