Dalende gasprijzen verhogen de druk op de winter

De gasprijzen daalden fors door berichten over een mogelijke overeenkomst tussen de VS en Iran over de Straat van Hormuz. Hoewel dit positief lijkt, kunnen lagere Europese gasprijzen het vullen van de gasvoorraden juist bemoeilijken doordat Azië meer LNG aantrekt. Tegelijkertijd blijven de Europese en Nederlandse gasvoorraden duidelijk achter op vorig jaar, terwijl de vraag naar gas voor elektriciteitsopwek hoog is. Hoge temperaturen, beperkte wind en operationele beperkingen bij energiecentrales houden de EPEX-prijzen ondanks de lagere gasprijzen op een hoog niveau.

Samenvatting

• Mogelijke Hormuz-deal drukt gasprijzen fors omlaag
• Europese gasvoorraden blijven duidelijk achter op vorig jaar
• Hoge temperaturen houden EPEX-prijzen in Europa hoog
• WKK-barometer: WKK’s langer essentieel voor leveringszekerheid

Prijsontwikkelingen

Hoop op vrije doorgang Straat van Hormuz groter

Op dinsdag 4 augustus verschenen er berichten over gesprekken tussen de VS en Iran, waarbij zou worden ingezet op het heropenen van de Straat van Hormuz. Andere gespreksonderwerpen kwamen niet ter sprake. Het lijkt erop dat Iran grotendeels de controle over de zeestraat behoudt. Volgens de overeenkomst mag Iran in de eerste zestig dagen (met mogelijkheid tot verlenging) echter geen tol heffen voor het passeren van de Straat van Hormuz. Wat er na deze periode gebeurt, wordt in een later stadium verder besproken. Als gevolg van deze progressie daalden de gasprijzen de afgelopen dagen aanzienlijk: het contract voor Sep-26 daalde van 57,7 ect/m³ op 31 juli naar 51,2 ect/m³ op 5 augustus.

Negatief effect door dalende gasprijzen

Wellicht klinkt het vreemd, maar mogelijk pakken de dalende termijnprijzen voor gas negatief uit voor Europa. Dit heeft te maken met het lage vultempo van de gasvoorraden. Het vultempo ligt lager dan in andere jaren, veroorzaakt door enkele factoren: ten eerste zorgen lagere gasprijzen in Europa ervoor dat Europa de concurrentiestrijd om LNG met Azië verliest. De data laat zien dat Azië op dit moment meer LNG importeert dan in andere jaren, ten koste van Europa. Zo importeerde Nederland in juli 40% minder LNG dan in juli vorig jaar.

Ten tweede is de vraag naar gas om elektriciteit op te wekken op veel plekken in Europa relatief groot. Dit komt doordat lage waterstanden de nucleaire opwek en opwek uit waterkrachtcentrales bemoeilijken, waardoor gascentrales meer moeten draaien. Daar komt bij dat de vulgraad in Europa op dit moment al erg laag is voor deze tijd van het jaar. De Europese gasvoorraden zijn op dit moment voor 58% gevuld, tegenover 70% vorig jaar. De Nederlandse voorraden zijn voor 39% gevuld, tegenover 59% vorig jaar. Het vultempo zal dus omhoog moeten om de vuldoelen te bereiken. Lagere gasprijzen, in ieder geval ten opzichte van Azië, dragen hier niet aan bij.

WKK’s nog jaren belangrijk voor het stroomnet

Op 28 juli publiceerde BlueTerra de halfjaarlijkse WKK-barometer. Hun conclusie was dat WKK’s langer en vaker nodig zijn dan gedacht. De belangrijkste oorzaak is de achterblijvende groei van wind- en zonne-energie, terwijl de vraag naar elektriciteit toeneemt. BlueTerra verwacht dat WKK’s die aan het net leveren in 2030 circa 3300 vollasturen zullen draaien. Dit is een stijging van 20% ten opzichte van de vorige update van de WKK-barometer. Ook komende jaren zal de vraag naar regelbaar WKK-vermogen groot blijven. Duidelijkheid over fiscale lasten, CO₂-kosten en eventuele compensaties is er echter nog niet.

Elektriciteitsproductie uit diverse bronnen

De productie uit wind- en zonne-energie was de afgelopen weken relatief hoog. In juli was de productie uit zon en wind gezamenlijk 23% van de tijd goed voor de gehele elektriciteitsvraag in Nederland. Het aandeel stroom uit hernieuwbare bronnen was in de afgelopen week 60%. Ook de gas- en kolencentrales draaien echter stevig door. Kolencentrales produceerden vorige week zelfs bijna 15% van de elektriciteitsvraag in Nederland. In totaal was de netto export naar buurlanden gelijk aan 15% van de elektriciteitsvraag in Nederland.

EPEX-prijzen blijven hoog

Energiecentrales in grote delen van Europa draaien op lagere capaciteit of draaien zelfs helemaal niet. Kerncentrales kunnen bijvoorbeeld geen koelwater meer gebruiken en mogen dit ook niet lozen. Er moeten daarom meer gascentrales in de avonduren worden opgestart. Het opstarten is duur en bovendien is de gasprijs redelijk hoog. Dit drijft de EPEX-prijzen in vrijwel heel Europa omhoog. Op enkele dagen waren de minimale kwartierprijzen boven de 70 €/MWh. De hoogste kwartierprijzen per dag zaten veelal rond de 200 €/MWh.

Warmtekosten WKK

In navolging van de termijnprijzen voor gas en elektriciteit zijn ook de warmtekosten voor de WKK’s gedaald, waarbij de daling het grootst is voor de eerstvolgende kwartalen en het jaarblok 2027. Het contract voor Q4-26 daalde van 22,6 ect/m³ op 31 juli naar 18,1 ect/m³. Voor de jaren 2029 en 2030 waren de prijsschommelingen minimaal. Deze bevinden zich nog steeds rondom 0 ect/m³.

Vooruitblik

In de loop van deze week wordt meer nieuws verwacht over de deal tussen de VS en Iran. Er wordt vandaag, op 6 augustus, gewerkt aan een gezamenlijk verklaring. Er is echter nog niets officieel bevestigd en er heerst nog veel onduidelijkheid over de inhoud.  

In de aankomende twee weken blijft de temperatuur in vrijwel geheel Europa relatief hoog. De opwek uit zonne-energie overdag is dus significant. Tot dusver lijkt het erop dat de opwek uit wind daarentegen gering is. Ook blijft het in grote delen van Europa, in ieder geval komende week, grotendeels droog. Dit zorgt ervoor dat er nog niet meer ruimte ontstaat voor het op volle capaciteit laten draaien van de energiecentrales om elektriciteit op te wekken.

De volgende marktvisie verschijnt op donderdag 20 augustus 2026.