Energiemarkten op scherp richting de winter

De energiemarkten blijven sterk in het teken staan van gas. Europese gasopslagen zijn met circa 67% duidelijk minder gevuld dan gebruikelijk voor deze tijd van het jaar, terwijl de geopolitieke spanningen rond het Midden-Oosten en de LNG-aanvoer via de Straat van Hormuz voor extra onzekerheid zorgen. Ook is er minder aanvoer vanuit Noorwegen door onderhoud. Hierdoor blijven zowel gas- als elektriciteitsprijzen erg gevoelig voor nieuwe marktontwikkelingen. De afgelopen dagen zorgden deze ontwikkelingen voor forse prijsstijgingen.

Samenvatting

• Vultempo gasvoorraden blijft ondermaats
• Langetermijnprijzen elektriciteit volgen gas omhoog
• Kosten emissierechten ondersteunen hogere productiekosten
• Uitstel groen-gaswet creëert beleidsmatige onzekerheid

Prijsontwikkelingen

TTF-gasprijs stijgt door zorgen over aanvoer en wintervoorraad

De Europese gasmarkt blijft gespannen. Europese gasopslagen zijn momenteel ongeveer 67% gevuld, ruim 12 procentpunt lager dan vorig jaar in deze periode. Met name in Nederland en Duitsland liggen de vulgraden relatief laag. Hierdoor blijft de markt gevoelig voor verstoringen in de aanvoer. Zo is de Europese import vanuit Noorwegen op dit moment minder door gepland onderhoud, maar stroomt er ook minder Algerijns gas Europa in.

De recente prijsstijging wordt verder versterkt door onzekerheid over de LNG-aanvoer. Hoewel inmiddels de eerste LNG-lading sinds juli vanuit Qatar de Straat van Hormuz heeft gepasseerd, blijft het herstel van de export beperkt en concurreert Europa nog steeds met Azië om beschikbare LNG-volumes, ook om de Amerikaanse ladingen. Hierdoor noteert de TTF-prijs op het hoogste niveau sinds begin 2023. Op 9 september raakten de prijzen voor de frontmaanden bijna de 80 ect/m³ aan. De markt begint er rekening mee te houden dat de Straat van Hormuz de rest van het kalenderjaar gesloten blijft. Dit is terug te zien in de termijnprijzen tot en met 2027.

Langetermijnprijs elektriciteit stijgt mee met gasmarkt

Ook op de termijnmarkten voor elektriciteit blijft gas de dominante prijsbepaler. De combinatie van relatief lage gasopslagen, onzekerheid rond LNG-aanvoer en geopolitieke risico’s heeft de elektriciteitsprijzen voor eind 2026 en een groot deel van 2027 verder opgestuwd. Zo is de prijs voor Base Cal-2027 inmiddels 127,5 €/MWh. Begin augustus bevond deze prijs zich nog onder de 100 €/MWh. De baseblokken voor de eerste maanden van 2027 overschrijden op dit moment zelfs de 170 €/MWh.

Meerdere prijsdrivers sturen EPEX-prijzen

De elektriciteitsprijzen op de spotmarkt blijven volatiel. Enerzijds zorgen perioden met veel wind- en zonneproductie regelmatig voor lagere prijzen overdag en incidenteel zelfs negatieve kwartieren. Anderzijds leiden hogere gasprijzen en momenten met beperkte hernieuwbare productie tot scherpe prijsstijgingen binnen de dag, mede doordat de capaciteit van waterkracht- en kerncentrales nog steeds lager is dan gebruikelijk in deze periode van het jaar. Daarnaast is momenteel te zien dat de hoge gasprijzen de concurrentiepositie van kolengestookte productie verbeteren. Deze verschuiving ondersteunt niet alleen de elektriciteitsprijzen, maar draagt ook bij aan de opwaartse beweging op de markt voor de emissierechten. Daardoor blijven meerdere prijsdrijvers elkaar versterken.

WKK-warmtekosten onder druk door gas en CO₂

Voor WKK-gebruikers blijven de warmtekosten stijgen door de hogere gasprijzen. Tegelijkertijd beweegt ook de markt voor de emissierechten opwaarts naar ruim boven de 85 euro/ton, mede door aankomende ETS-verplichtingen en politieke discussies over de toekomstige inrichting van het emissiehandelssysteem. Hogere CO₂-prijzen verhogen indirect de kostprijs van fossiele energieproductie. De warmtekosten voor Cal-2027 zijn gestegen tot het niveau van het begin van de oorlog begin maart, zo rond de 29 ect/m³. Cal-2028 stijgt ook maar aanzienlijk langzamer, terwijl Cal-2029 en Cal-2030 nog steeds rondom 0 ect/m³ bewegen.

Uitstel groen gas zorgt voor beleidsmatige onzekerheid

De behandeling van de Wet bijmengverplichting groen gas is uitgesteld, waardoor invoering per 1 januari 2027 minder zeker is geworden. In de politieke discussie staan de financiële gevolgen voor energiegebruikers, mogelijke compensatiemaatregelen en de rol van mest als grondstof voor groen gas centraal. Zolang hierover nog geen duidelijkheid bestaat, blijft ook onzeker hoe snel de groen-gasmarkt zich verder ontwikkelt en welke invloed toekomstige verplichtingen zullen hebben op de gasmarkt.

Vooruitblik

Voor de komende week blijven drie factoren centraal staan: de ontwikkeling van de Europese gasopslagen, de beschikbaarheid van LNG en de geopolitieke situatie in het Midden-Oosten. De oplopende olieprijs richting 100 Amerikaanse dollar per vat onderstreept dat de termijnprijzen momenteel een duidelijke geopolitieke risicopremie bevatten. Zolang er onzekerheid blijft over LNG-aanvoer en de gasvoorraden, blijven zowel de gas- als elektriciteitsmarkt gevoelig voor verdere prijsschommelingen. Ook blijft de aanvoer vanuit Noorwegen verminderd met 70 miljoen m³ per dag. Het onderhoud houdt op deze schaal aan tot het einde van de maand. Verder worden er tussen 10 en 21 september zes LNG-tankers verwacht in de Nederlandse terminals.

De volgende marktvisie verschijnt op donderdag 17 september.