Spanningen stuwen energiemarkt verder op

De verslechterde situatie in het Midden-Oosten heeft ervoor gezorgd dat de energiemarkten verder zijn opgelopen. Met name de verstoringen rond de Straat van Hormuz zorgen voor onzekerheid over de aanvoer van LNG en olie, waardoor de gasprijzen het hoogste niveau sinds maart hebben bereikt. Tegelijkertijd blijven de Europese en Nederlandse gasvoorraden achter op het gebruikelijke niveau voor deze periode van het jaar. Op de elektriciteitsmarkt zorgen warme weersomstandigheden en productiebeperkingen bij Franse kerncentrales voor extra prijsdruk.

Samenvatting

• Escalatie stuwt gas- en olieprijzen verder op
• Europese en Nederlandse gasvoorraden blijven achter op normaal niveau
• Concurrentie met Azië beperkt de instroom van LNG naar Europa
• Warm weer ondersteunt elektriciteitsprijzen

Prijsontwikkelingen

Ontwikkelingen gasmarkt

De gasmarkt is de afgelopen weken verder opgelopen. Waar begin juli nog werd gehoopt op een afname van de spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran, is de situatie inmiddels verder geëscaleerd. De gevechten tussen beide landen houden aan en hebben geleid tot verstoringen van de scheepvaart in de Straat van Hormuz, een route waar normaliter ongeveer een vijfde van de mondiale LNG- en oliehandel doorheen komen. De markt reageerde hier sterk op. Het frontmaandcontract voor de TTF steeg op 22 juli boven de grens van 60 €/MWh, het hoogste niveau sinds maart. Ook contracten voor september en oktober zijn sterk opgelopen. Deze prijzen worden veroorzaakt door een combinatie van geopolitieke onzekerheid, relatief lage Europese gasvoorraden en toenemende concurrentie om LNG-vrachten.

Naast verstoringen rond de Straat van Hormuz hebben de Houthi-rebellen aangekondigd scheepvaart van en naar Saoedische havens te blokkeren. Hierdoor ontstaat onzekerheid over alternatieve exportroutes voor olie uit Saoedi-Arabië. De olieprijs reageerde hier direct op en steeg 22 juli richting 94 Dollar/vat.

Daarnaast blijft de wereldwijde vraag naar LNG sterk. Japan importeerde afgelopen maand 6% meer LNG dan een jaar eerder en ook in andere Aziatische landen blijft de vraag hoog door de warme weersomstandigheden. Hierdoor neemt de concurrentie tussen Europa en Azië om beschikbare LNG-ladingen verder toe.

Europese gasvoorraden blijven aandachtspunt

De voorraadontwikkelingen blijft een belangrijke factor voor de Nederlandse gasmarkt. De Europese gasopslagen zijn met ongeveer 54% gevuld, terwijl Nederland rond de 33% zit. Beide niveaus liggen aanzienlijk lager dan gebruikelijk voor de periode van het jaar.

Hoewel de voorraden nog dagelijks worden aangevuld, verloopt het injectieseizoen minder snel dan in voorgaande jaren. Door de hogere gasprijzen zijn de economische prikkels voor LNG-import lager geworden en blijven de netto injecties naar opslagen beperkt. De Europese Unie heeft de opslagdoelstellingen versoepeld. Hierdoor hoeft de vulgraad van 90% niet langer exact op 1 november te worden bereikt. Lidstaten mogen deze doelstelling nu realiseren tussen 1 oktober en 1 december. Deze maatregel moet voorkopen dat marktpartijen tegen sterk verhoogde prijzen moeten inkopen.

ETS-herziening en elektrificatie

De Europese Commissie heeft op 17 juli haar voorstellen gepubliceerd voor de herziening van het Europese emissiehandelssysteem (ETS), Hoewel vanuit verschillende sectoren was aangedrongen op een duidelijke versoepeling van het systeem, blijft ETS de hoeksteen van het Europese klimaatbeleid. De voorstellen richting zich voornamelijk op meer stabiliteit binnen de CO₂-markt en het beter ondersteunen van investeringen in verduurzaming en innovatie. Een van de voorstellen is het minder streng inrichten van de Market Stability Reserve, waarbij het percentage van emissierechten wat in de reserve wordt opgenomen afneemt, waardoor meer emissierechten in de markt beschikbaar blijven.

Tegelijkertijd presenteerde de Europese Commissie het nieuwe actieplan voor elektrificatie. Daarbij wordt ingezet op een verdubbeling van het aandeel elektriciteit in het totale Europese energieverbruik: van circa 23% vandaag naar 46% in 2040. Volgens de Commissie kan hiermee de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen sterk worden verminderd en die Europese energiezekerheid verder worden vergroot.

Elektriciteitsmarkt onder invloed van warm weer

Op de elektriciteitsmarkt is de invloed van het zomerse weer opnieuw zichtbaar. Hogere temperaturen zorgen voor extra vraag naar koeling in grote delen van Europa. Tegelijkertijd hebben meerdere Franse kerncentrales hun productie tijdelijk moeten beperken vanwege de hoge temperaturen van het rivierwater dat wordt gebruikt voor koeling. Hierdoor komt minder goedkope Franse elektriciteit beschikbaar voor export naar omliggende landen.

Frankrijk blijft ondanks deze beperkingen een belangrijke exporteur van elektriciteit binnen Europa, maar lagere nucleaire productie leidt direct tot hogere prijzen in de omliggende markten. Daarnaast blijft de Europese elektriciteitsmarkt sterk afhankelijk van flexibel regelbaar vermogen zodra de zonneproductie aan het einde van de dag afneemt. Hierdoor blijven met name de avonduren gevoelig voor prijspieken.

De langetermijnprijzen voor elektriciteit zijn de afgelopen weken meegestegen met de ontwikkelingen op de gasmarkt. Mede door de combinatie van hoge gasprijzen, relatief lage gasvoorraden en aanhoudende geopolitieke onzekerheid. Hierdoor blijven ook de verwachte kosten voor warmte en elektriciteit op de langere termijn ondersteund.

Vooruitblik

De komende weken blijven de ontwikkelingen in het Midden-Oosten de belangrijkste factor voor de energieprijzen. De onzekerheid rondom de Straat van Hormuz en de Rode Zee zorgt ervoor dat zowel gas- als olieprijzen gevoelig blijven voor nieuwe berichten over het conflict tussen de VS en Iran. Daarnaast blijven de relatief lage Europese en Nederlandse gasopslagen de markt ondersteunen.

In Nederland wordt de komende weken meer gematigde zomertemperaturen verwacht. In Zuid-Europa blijft het echter warm, waardoor de vraag naar koeling hoog blijft en Franse kerncentrales mogelijk opnieuw hinder kunnen ondervinden van koelwaterbeperkingen. Hierdoor blijft de kans aanwezig op hogere elektriciteitsprijzen tijdens piekmomenten.

De volgende marktvisie verschijnt op donderdag 6 augustus 2026.