Fragiel bestand risico voor lange termijn

Het resultaat van een fragiel bestand en wisselende sentimenten tussen de VS en Iran heeft er vanaf vrijdag 26 juni voor gezorgd dat de prijzen op de gasmarkt met meer dan 8,5% zijn gestegen. Dit leidt tot een afremming in de stroom van schepen die door de Straat van Hormuz vaart. Dit heeft mogelijke onderliggende langetermijneffecten op de LNG-toevoer naar Europa. De EPEX-prijzen bevatten niet zulke extreme uitschieters als vorige week.

Samenvatting

• Gasmarkt ervaart opwaartse druk
• LNG-schepen zullen nog naar Azië neigen
• Doorvoer van nieuw prioriteringskader congestie
• Uitstelling invoedingstarief elektriciteit

Prijsontwikkelingen

Ontwikkelingen gasmarkt

Over het weekend zijn de onderhandelingen tussen de VS en Iran afgeremd door een toename van de spanning tussen de twee partijen. Donderdag 25 juni zijn er doelwitten in Koeweit en Bahrein aangevallen door Iran, met als reactie van de VS dat ze zouden gaan escaleren. Dit heeft de gasprijzen doen stijgen met 8,5% tussen donderdag 25 juni en woensdag 1 juli. Hierdoor neemt het aantal schepen dat door de Straat van Hormuz vaart af.

Dit kan leiden tot een verlengde periode waarin de premium die Azië op LNG heeft ten opzichte van Europa, en daarmee een grotere kans dat verschepers van LNG sneller richting Azië zullen gaan. Hierdoor blijft het risico bestaan dat de gasopslagen in Europa niet op tijd gevuld zijn voor de winter. Q3 is namelijk een belangrijk kwartaal om de opslagen te vullen, waar LNG een groot aandeel in heeft. Er zijn voorspellingen dat de premium die de EAX heeft op de TTF kan blijven bestaan tot en met augustus 2026 vanwege de grote kans op El Niño, waardoor de zomertemperaturen in Azië hoog zijn en daarmee de gasvraag hoger is voor koeling.

Invoedingstarief elektriciteit

Op dinsdag 30 juni is door de ACM aangekondigd dat de invoedingstarieven die zouden gaan gelden voor het invoeden van elektriciteit uitgesteld gaan worden. Deze tarieven moeten ervoor zorgen dat niet alleen door afnemers, maar ook invoeders een tarief betaald wordt, om op die manier de efficiëntie van het elektriciteitsnet te verbeteren. De periode waarin de tarieven toegepast gaan worden is uitgesmeerd over 20 jaar, een systeem dat ook in Duitsland gebruikt wordt. Hiermee worden investeringsbesluiten over energieprojecten zekerder. Er zijn echter nog een aantal vraagtekens over de details van het besluit.

Wachtlijst congestie

Vanaf 1 juli geldt er voor de wachtlijsten voor aansluiting in congestiegebieden de regel dat zowel groot- en kleinverbruikers op de wachtlijst komen te staan. Hierbij is er een prioriteringskader geïmplementeerd waarbij capaciteit wordt toegewezen op basis van maatschappelijke prioriteit. Projecten die bijdragen aan congestieverzachting of een maatschappelijke functie hebben krijgen voorrang in dit nieuwe kader. Tijdige aanvragen en het aanbieden van flexibiliteitsoplossingen worden nog belangrijker om een aansluiting uit te breiden of te realiseren. Dit nieuwe systeem heeft geresulteerd in een recordaantal aanvragen: er was een stijging van 300% in het aantal aanvragen voor een aansluiting.

EPEX-prijzen

Vorige week waren er hoge EPEX-prijzen door de hittegolf die in Europa heerste, deze week waren de EPEX-kwartierprijzen een stuk lager door lagere gasvraag voor koeling. Op 26, 29 en 30 juni is de kwartierprijs nog wel boven de 400 €/MWh uitgekomen. De hittegolf heeft ook impact gehad op de export van elektriciteit in Europa. Een voorbeeld is het afschakelen van een deel van de kerncentrales in Frankrijk, doordat het koelwater te warm is geworden om te gebruiken.

Voorspelling

De komende dagen zijn de temperaturen rond het langjarig gemiddelde met wisselvallige periodes van zon en regen. Voor de elektriciteitsmarkt betekent dit dat de EPEX-prijzen in de avond dat grote uitschieters in de kwartierprijzen waarschijnlijk uit zullen blijven. Vanaf 9 juli wordt de kans op hoge temperaturen, zelfs tropische temperaturen, een stuk groter.

De volgende marktvisie verschijnt op donderdag 9 juli 2026.