Warm weer stuwt EPEX-prijzen op

De energiemarkten blijven deze week onrustig door een combinatie van geopolitieke onzekerheid, lage gasvoorraden en hoge elektriciteitsprijzen. Op de gasmarkt houden spanningen rond het Midden-Oosten en de Straat van Hormuz een risicopremie in stand. Tegelijkertijd blijven de Nederlandse en Europese gasvoorraden laag voor de tijd van het jaar, waardoor de markt kwetsbaar blijft richting de winter. Op de elektriciteitsmarkt zorgde het warme weer voor forse prijspieken in de avonduren. Door hoge koelvraag, weinig wind en het wegvallen van zonneproductie moesten duurdere centrales bijspringen, waardoor de EPEX-prijzen sterk opliepen.

Samenvatting

• Geopolitiek houdt risicopremie in de gasmarkt
• Gasvoorraden blijven laag richting winter
• Beleid rond groen gas en capaciteit raakt toekomstige kosten
• EPEX-prijzen pieken door warm weer en weinig wind

Prijsontwikkelingen

Ontwikkelingen gasmarkt 

De gasmarkt blijft gevoelig voor geopolitieke ontwikkelingen, ondanks signalen dat de LNG-export uit Qatar sneller dan verwacht herstelt. Het zwaar getroffen Ras Laffan-complex kan naar verwachting binnen enkele maanden weer een groot deel van de capaciteit benutten, wat neerwaartse druk op de gasprijzen kan geven. Tegelijkertijd blijft de situatie onzeker door spanningen in het Midden-Oosten en onduidelijkheid rond de doorvaart in de Straat van Hormuz. De recente prijsbewegingen laten dit spanningsveld duidelijk zien. Waar prijzen eerder fors opliepen na de aanvallen, bewegen de TTF-prijzen momenteel ronde de 40 tot 42 euro/MWh. Daarmee liggen de prijzen weliswaar onder de piekniveaus, maar nog altijd duidelijk boven het niveau van voor de oorlog.

Gasvoorraden en leveringszekerheid

De Nederlandse gasvoorraden zijn op dit moment voor bijna 24% gevuld. De Europese gasvoorraden liggen rond de 47%. Daarmee blijven zowel de Nederlandse als Europese bergingen achter bij het gebruikelijke niveau voor deze tijd van het jaar, wat de markt extra gevoelig maakt richting de winter. Hoewel de huidige LNG-aanvoer en een lagere vraag vanuit Azië op korte termijn enige steun bieden, kan iedere nieuwe verstoring in het aanbod opnieuw tot prijsstijgingen leiden. 

Ook de uitspraak rond de gasopslagen Norg en Grijpskerk is relevant voor de leveringszekerheid. Het College van Beroep voor het bedrijfsleven heeft bevestigd dat deze velden kwalificeren als gasopslagen en dat de ACM de NAM terecht heeft gecertificeerd als beheerder van deze velden. Daarmee blijven de Europese regels voor gasopslag van kracht. Dit betekent dat eventuele plannen van NAM om de opslagfunctie te beëindigen eerst moeten worden goedgekeurd door de ACM, waarbij expliciet wordt gekeken naar de impact op de leveringszekerheid van gas. De uitspraak onderstreept daarmee het belang van gasopslagen voor Nederland en Europa. 

Politieke verdeeldheid over groen gas

De discussie over de bijmengverplichting voor groen gas is verder opgelaaid richting de behandeling in de Tweede kamer. Producenten en energieleveranciers spreken zich uit voor invoering, omdat dit investeringszekerheid biedt en de verduurzaming van het gassysteem ondersteunt. Er is echter stevige weerstand vanuit verbruikers, waaronder de glastuinbouw, Vereniging Eigen Huis en de Consumentenbond. Zij waren vooral op oplopende energiekosten voor huishoudens en bedrijven. 

De verplichting leidt naar verwachting tot hogere gasprijzen, omdat groen gas duurder is dan fossiel aardgas. Voor huishoudens wordt rekening gehouden met extra kosten tot circa € 100 per jaar, bovenop andere kostenstijgingen zoals ETS2 en netverzwaring. Voorstanders erkennen deze meerkosten, maar zien deze als noodzakelijk voor de energietransitie en het vergroten van de leveringszekerheid. De politieke uitkomst is daarmee bepalend voor de snelheid waarmee groen gas kan worden opgeschaald. Verdere vertraging kan investeringen afremmen, terwijl invoering juist opwaartse druk zet op de eindgebruikersprijzen.

Capaciteitsmarkt moet stroomvoorziening richting 2030 versterken

Eerder deze maand gaf TenneT aan dat de Nederlandse norm van maximaal vier uur verwachte tekorten per jaar richting 2030 wordt overschreden. Dit komt onder meer door een stijgende elektriciteitsvraag en een afname van regelbaar vermogen. Om dit op te vangen gaat het kabinet een centrale capaciteitsmarkt invoeren. Marktpartijen krijgen daarbij niet alleen geld voor geleverde stroom, maar ook voor het beschikbaar houden van regelbaar vermogen. De eerste veilingen moeten in 2028 plaatsvinden, zodat de capaciteit in de winter van 2029-2030 beschikbaar is.

Windarme avonden stuwen EPEX-prijzen op

De EPEX-prijzen liepen de afgelopen dagen vooral in de avonduren sterk op. De belangrijke oorzaak is het samenspel van hoge koelvraag door warm weer, weinig wind en het wegvallen van zonneproductie aan het einde van de dag. Hierdoor moesten duurdere regelbare centrales bijspringen, wat de marginale prijs fors omhoog duwde. Woensdagavond werd zelfs een piek van circa 902 euro/MWh genoemd, terwijl ook de onbalansprijzen op dinsdagavond op sommige momenten zeer hoog opliepen. 

Vooruitblik

De komende dagen blijft het warm en zonnig, met volgens het KNMI lokaal temperaturen richting de 38 °C of hoger. In het weekend neemt de kans op onweersbuien toe en vanaf zondag volgt afkoeling vanuit het westen. Voor de elektriciteitsmarkt betekent dit dat vooral de avonduren gevoelig blijven voor prijspieken. Overdag kan veel zonneproductie de EPEX-prijzen drukken, maar in de avond valt deze productie weg terwijl de koelvraag hoog blijft.  

Voor de gasmarkt blijft het beeld kwetsbaar. Herstel van Qatarese LNG-aanvoer en signalen van de de-escalatie kunnen voor enige neerwaartse druk zorgen, maar zolang de Nederlandse en Europese gasvoorraden onder het gebruikelijke niveau liggen, blijft de markt gevoelig voor nieuwe verstoringen. Vooral ontwikkelingen rond het Midden-Oosten, LNG-stromen en de Straat van Hormuz blijven bepalend voor de risicopremie in de TTF-prijs. 

De volgende Marktvisie verschijnt op donderdag 2 juli 2026.