MARKTVISIE | Stieren op de weg; gasprijzen vliegen omhoog

Samenvatting:

  • Dalend kwik laat gasvraag stijgen
  • Stieren op de weg; gasprijzen vliegen omhoog
  • Lek in Fins-Estse pijpleiding waarschijnlijk door sabotage
  • Insluiting Israëlisch gasveld dempt export
  • Dreiging Australische LNG-staking nog steeds niet voorbij
  • Langjarige LNG-deal tussen TotalEnergies en de Qatari’

 

Gas in eurocent m3 4 okt 11 okt
TTF daggas 30,9 45,2
TTF nov ’23 37,9 45,1
TTF jaar ’24 44,4 49,6
TTF jaar ’25 42,7

45,5

TTF jaar ’26 35,5

36,9

 

Elektra in euro/MWh 4 okt 11 okt
OTC base nov ’23 99,8

118,5

OTC peak ’24 125,2

136,0

OTC base ’24 121,5

125,0

OTC base ’25 115,9

118,5

GvO Europese Wind ’24   7,00

  7,00

 

Stieren op de weg; gasprijzen vliegen omhoog

Het belangrijkste nieuws
Deze week beginnen we dicht bij huis: vanaf zondag duikelt het kwik omlaag naar ca. 12 à 13 graden overdag. In de nacht is er zelfs vorst aan de grond mogelijk. In de rest van West-Europa worden soortgelijke weersomstandigheden verwacht. Dit is een flinke ommekeer ten opzichte van deze week, waarin nog dik 20 graden Celsius werd genoteerd. In Zuid-Spanje steeg het kwik zelfs tot ruim boven de 30 graden. Verder neemt volgende week de windproductie af, waardoor de vraag naar gas voor elektriciteitsopwekking toeneemt. Zowel de temperatuur als de windkracht vallen daarmee lager uit dan eerder verwacht werd, en dat wordt door meerdere analisten dan ook als hoofdreden aangewezen voor de prijsstijgingen de laatste dagen.

Daar kwam nog eens het bericht bovenop dat zondagochtend zowel de Balticonnector-gaspijpleiding als een telecomkabel tussen Finland en Estland beschadigd zijn geraakt. Beide onderzeese verbindingen lopen parellel aan elkaar, maar wel op ‘significante’ afstand van elkaar, aldus de telecom-operator Elisa. In de eerste berichten sprak de Finse overheid over ‘mogelijke sabotage’, maar later werd dit bijgesteld naar ‘waarschijnlijke sabotage’. De Noorse seismologische dienst Norsar heeft een vermoedelijke explosie waargenomen rond de tijd dat het gaslek ontstond, maar er is nog verdere analyse nodig om vast te stellen wat er exact gebeurd is. De Balticonnector is sinds december 2019 operationeel en transporteert ca. 3,5 miljard m3 gas tussen Finland en Estland. De capaciteit van de pijpleiding is daarmee bescheiden te noemen, maar het versterkt de nervositeit in de markt over mogelijke andere leidingen en kabels die gesaboteerd kunnen worden. Vooralsnog zijn er weinig zorgen over de leveringszekerheid in Finland en Estland, aangezien Finland beschikt over een eigen LNG-importterminal en Estland een beroep kan doen op de Litouwse LNG-terminal en de ondergrondse gasvoorraden aldaar.

Verder heeft Chevron op verzoek van de Israëlische overheid het Tamar-gasveld tijdelijk ingesloten. Dit gasveld ligt op schootsafstand van de Gazastrook. Israël is zelf geen LNG-exporteur, maar exporteert wel gas naar Egypte. Daar zijn twee LNG-exportfabrieken aanwezig, die overigens in de zomer vrijwel stil hebben gelegen. Begin oktober zijn de eerste ladingen weer vertrokken. De verminderde aanvoer vanuit Israël kan ervoor zorgen dat Egypte deze winter minder of geen LNG exporteert. Volgens het World LNG Report van IGU heeft Egypte in 2022 ca. 7,3 miljoen ton LNG (= 10 miljard m3) geëxporteerd, waarvan driekwart naar Europa (incl. Turkije).


Ten slotte nog vier korte nieuwsberichten:

  • Deze maand moet de nieuwe, drijvende LNG-importfabriek in Le Havre operationeel worden. De verwachte import deze winter is ca. 2 miljard m3. De maximale importcapaciteit is 5 miljard m3/jaar, waarmee de totale Franse importcapaciteit op 40 miljard/jaar komt.
  • Woensdag volgde het bericht dat TotalEnergies een contract met een looptijd van maar liefst 27 jaar heeft getekend om Qatarees LNG te importeren. Het contract loopt van 2026 t/m 2053 en is afkomstig uit twee nieuw te ontwikkelen gasvelden in Qatar. Dit is een trendbreuk met eerdere LNG-contracten die afgesloten werden door Europese bedrijven, die doorgaans een looptijd hadden van 10 tot maximaal 20 jaar.
  • De werknemers bij twee Australische LNG-faciliteiten dreigen vanaf 19 oktober weer te gaan staken om betere werkomstandigheden en arbeidsvoorwaarden af te dwingen. Er wordt momenteel met behulp van een mediator gezocht naar een oplossing. Bij een eerdere staking is geen significante terugval qua export gebleken, dus de impact lijkt vooralsnog beperkt.
  • De Nederlands LNG-terminals in Rotterdam en de Eemshaven mogen de komende tien dagen nog zeker vier gevulde tankers verwelkomen, en nog één die Nederland als mogelijke bestemming heeft.


Prijsontwikkelingen gas en elektriciteit

Het prijseffect van de hierboven genoemde invloeden is aanzienlijk. De gasvoorraden konden vorig jaar tot in november gevuld worden door de zachte temperaturen, maar dit jaar lijkt het stookseizoen enkele weken eerder te beginnen. De daggasprijs stond in het weekend nog ruim onder 30 €ct/m3, maar is inmiddels opgelopen naar ca. 45 €ct/m3.
Bij het vergelijken van de termijnprijzen van deze woensdag en vorige week woensdag zien we dat het novembercontract bijna 30% gestegen is. Ten opzichte van twee weken terug is het een prijsstijging van ca. 11%. De laatste dagen beweegt dit tijdvak tussen 45 en 50 €ct/m3. Ook de verdere periodes zijn stevig opgelopen. Alle 2024-contracten (zowel maand, kwartaal als jaar) staan ca. 15% hoger dan een week geleden. De prijsstijgingen op de jaren daarna vlakken af naar mate ze verder in de toekomst liggen.

De elektriciteitsprijzen laten eenzelfde tendens zien. Het novembercontract staat ca. 20% hoger en ook alle 2024-contracten zijn meer dan 10% gestegen ten opzichte van vorige week. De jaren 2026 en 2027 zijn slechts beperkt opgelopen. Doordat de gas- en elektriciteitsprijzen in tandem met elkaar bewegen, is er relatief weinig veranderd qua warmtekosten en spark spreads.

Vanwege de sterk wisselende weersomstandigheden hadden de EPEX-prijzen ook een onstuimige week. Afgelopen vrijdag, zaterdag en woensdag zagen we ‘s middags uurprijzen rond 0 €/MWh door veel zon, veel wind of een combinatie daarvan. Maandag en donderdag noteerden de duurste uren ruim boven 200 €/MWh, juist door een gebrek aan zon en wind, en in combinatie met een hogere energievraag in de vroege avonduren. De baseloadprijs varieerde van ca. 50 €/MWh op zaterdag tot ruim 130 €/MWh op donderdag. De onbalansprijzen hielden zich relatief rustig deze week, afgezien van enkele regelmatige, maar zeer kortstondige pieken naar 1800 €/MWh. Alleen maandag zag Tennet zich genoodzaakt om noodvermogen af te roepen tussen 08.47 en 09.24 uur vanwege tegenvallende windkracht in combinatie met een overtrekkend buiengebied.

Steenkool, emissierechten en olie

De steenkoolprijs is week-op-week nauwelijks veranderd en staat voor het 2024-contract nog steeds rond 130 $/ton. Door de stijgende gasprijzen lijken de steenkoolcentrales daarmee meer ‘in the money’ te zijn dan de gascentrales voor komende winter. Dat heeft weer effect op de emissierechtenprijs, omdat er meer EUA’s ingeleverd moeten worden voor kolenstook dan gasstook. De EUA-prijs dook vorige week even onder 80 €/ton, maar gaat inmiddels weer richting 85 €/ton.

Op de oliemarkt werd deze week vooral het effect gevoeld van het Israël-Palestina-conflict. In die regio wordt veel olie gewonnen. Een potentiële verdere escalatie kan de olieproductie onder druk zetten. Iran exporteert de laatste tijd weer meer olie nu de sancties vanuit de VS versoepeld lijken te zijn. Mocht Iran betrokken raken in de oorlog, dan worden de sancties wellicht weer geïntensiveerd. Vorige week daalde de prijs voor een vat Brent-olie nog van 90 naar 84 $/vat, maar inmiddels loopt dit weer op naar 87 $/vat.


Vooruitblik

Zoals gezegd kijkt de markt momenteel hoofdzakelijk naar de lagere temperaturen en windkracht vanaf volgende week. Voor het weekend worden vrij lage EPEX-prijzen verwacht (ca. 55 €/MWh) door lagere energievraag gecombineerd met veel wind en zon. In de werkdagen daarna staat de verwachting op een Baseloadprijs van 100 €/MWh, met enkele uitschieters omhoog op de vroege ochtend- en avonduren. Gas voor dit weekend en de komende week wordt momenteel rond 45 €ct/m3 verhandeld, in lijn met de huidige daggas- en novemberprijs.

De kans is groot dat er voor het eerst deze gaswinter gas uit de voorraden onttrokken moet worden. Inmiddels staat de EU-vulgraad op ruim 97%, waardoor een gemiddelde winter i.c.m. voldoende Noors gas en LNG goed op te vangen is. De jaarlijkse werkzaamheden aan de Noorse gasvelden lopen op een einde en de dagelijkse nominaties staan weer ruim boven 300 miljoen m3. Vanaf de laatste week van oktober moet dit richting 350 miljoen m3/dag gaan. Van november t/m januari staat er nauwelijks onderhoud op de planning, maar de markt kan gevoelig zijn voor ongeplande verstoringen.

Vanuit Frankrijk komen berichten over lage waterstanden, waardoor enkele kerncentrales wellicht op een lager pitje moeten draaien. Dit kan impact hebben op, met name, de export naar Duitsland. De gas- en steenkoolcentrales springen dan in dit gat met mogelijk een prijsopdrijvend effect tot gevolg. De beschikbaarheid van Franse kerncentrales staat momenteel enkele GW’s boven het vijfjarig gemiddelde en ook de Noorse waterkrachtcentrales draaien op volle toeren, dus er is vanuit die kant op korte termijn geen aanleiding voor verdere stijging van de elektriciteitsprijzen.

 

 

Lees hier de marktvisie van vorige week

 

MARKTVISIE | Cocktail aan prijsopdrijvende factoren deze week

Cocktail prijsopdrijvende factoren | marktvisie

ARTIKEL | Congestie stelt tuinbouw voor nieuwe uitdagingen, maar biedt ook kansen

Foto Congestie Artikel KAS Web

MARKTVISIE | Onzekerheid door naderend Noors onderhoud

Onzekerheid | marktvisie

MARKTVISIE | Gaswinter voorbij, gasprijzen dalen

Zonnepanelen