MARKTVISIE | Stop Russische gaslevering aan Polen en Bulgarije geeft tijdelijke stress

Samenvatting:

  • Lagere Noorse export raakte gasprijzen niet
  • Stop Russische gaslevering naar Polen en Bulgarije raakte ze wel, maar dit lijkt tijdelijk
  • Vulling van Nederlandse gasvoorraden gaat gestaag door
  • Weinig wind voorspeld voor komende week, wel veel zon
Gas in eurocent/m3 20 april 27 april
TTF daggas 94,30 106,25
TTF mei ’22 92,05 103,35
TTF jaar ’23 78,65 79,30
TTF jaar ’24 62,50 60,60

 

Elektra in euro/MWh 20 april 27 april
OTC base mei’22 211,10  215,23
OTC peak ’23 214,65  213,62
OTC base ’23 186,30  184,00
OTC base ’24 155,00  156,33

Terugblik gas: De gasprijzen werden in het begin van de week vooral gedomineerd door het onderhoudsseizoen van de Noorse gasvelden.

Naast het eerder aangekondigde onderhoud ging afgelopen maandag het Kollsnes gasveld onverwachts in onderhoud waardoor de Noorse gasflow daalde naar 34,3 miljoen m3 gas per dag, het laagste niveau sinds 13 april. En hierop volgde woensdag onverwacht onderhoud op het Troll veld waardoor er 13,5 miljoen m3 gas extra tot morgen (vrijdag). Ondanks deze extra uitval werden de gasopslagen verder gevuld deze week. We liggen nog steeds op koers om de door Brussel vereiste vulgraad per november te halen.

Het grootste nieuws kwam echter dinsdagavond 26 april toen Rusland aankondigde de gaslevering naar Polen en Bulgarije te stoppen per de volgende ochtend, omdat deze landen weigeren het gas in roebels te betalen. Na dit nieuws vlogen de korte termijn gasprijzen omhoog.

(Bron afbeelding: rtlnieuws.nl)

Gevolg was dat woensdagochtend gas voor mei 2022 fors hoger opende op 127 cent/m3. De markt kalmeerde vrij snel want aan het eind van de dag sloot gas voor deze periode op 109 cent/m3. Het effect van deze actie van Rusland op de korte termijn gasprijs lijkt dus beperkt. Het gas naar Polen komt via de Yamal pijpleiding en over deze leiding stuurt Rusland als vanaf de jaarwisseling weinig gas. Gas vanuit Rusland naar Bulgarije gaat via de Soyuz pijpleiding, die verder weinig koppeling heeft met West-Europa. Pas als Rusland de gasaanvoer over de Nordstream 1 pijpleiding vermindert of stopt, heeft dit grote impact voor Noordwest Europa. Maar daar zijn op dit moment geen aanwijzingen voor. De LNG prijs in Azië heeft nauwelijks gereageerd op het nieuws over de Russische gasaanvoer. De prijs voor de periodes tot en met 1e kwartaal 2023 ligt tussen 80 en 90 cent/m3, ofwel ruim onder TTF. Vandaag (donderdag) opende mei 2022 weer lager namelijk op 102 cent/m3. Wel nog zo’n 10 cent/m3 hoger dan de prijs op maandag.

 

De gasprijzen voor de verdere jaren stabiliseerden. Zagen we vorige week nog dat de prijzen voor verdere jaren steeds harder opliepen, afgelopen week bleven deze prijzen stabiel of zakten zelfs licht. De gasprijs voor jaarblok 2024 ligt nu rond de 60 cent/m3, de prijs voor jaarblok 2025 zakte onder de 50 cent/m3 en handelt nu rond de 48 cent/m3.

Terugblik elektriciteit:

Het zonnige weekend in combinatie met wind zorgde voor negatieve uurprijzen op het midden van de dag. Op zaterdag waren de uurprijzen tussen 11 uur en 17 uur gemiddeld -180 euro/MWh. Zondag was iets minder extreem, toen was de prijs op de uren tussen 11 en 17 uur gemiddeld -41 euro/MWh. Het laat goed zien wat de toename van duurzame productie doet op dagen met weinig vraag naar elektriciteit en genoeg aanbod van zon en wind. Dan zijn de prijzen sterk negatief. Als de productie uit zon en wind duidelijk lager is, zoals gisteren en vandaag, zien we de hele dag uurprijzen tussen 190 en 270 euro/MWh.


De korte termijnprijzen voor elektriciteit stegen door het Russische nieuws mee met de gasprijzen op de korte termijn, zo steeg bijvoorbeeld de prijs voor juni 2022 met 12 euro/MWh. De OTC prijzen voor de lange termijn zijn niet veel veranderd afgelopen week, voor jaar 2024 ligt de baseprijs nu op 154,50 euro/MWh en voor jaar 2025 op 136 euro/MWh.

Visie voor de komende week: 

De gasmarkt en hierdoor de elektriciteitsmarkt zijn in onzekerheid over verdere acties vanuit Rusland. Zullen er meer landen volgen die van het Russische gas worden afgeknepen? En wat als Rusland de Nordstream pijpleiding dichtzet waardoor Nederland en Duitsland geen Russisch gas meer krijgen?

Mocht Nederland geen Russisch gas meer krijgen dan is het op andere gasleveranciers aangewezen. Dat is op zich geen probleem, al is de verwachting dat de prijzen dan verder zullen stijgen. Het gas in roebels betalen lijkt in ieder geval geen optie. Roebels zijn te koop bij de Russische centrale bank en de Europese sancties verbieden Europese bedrijven om met deze bank zaken te doen.

Het Duitse energiebedrijf Uniper en het Oostenrijkse OMV kondigden vandaag aan Russisch gas voortaan via de Russische Gazprombank in Zwitserland te betalen en niet meer via een Europese bank.
Ook andere energiebedrijven waaronder het Italiaanse Eni zouden overwegen om toch in roebels te gaan betalen. De volgende betalingsdeadline voor Russisch gas is op 20 mei. Later deze week komt er een nieuw sanctiepakket waarin naar verwachting een embargo tegen Russische olie zit. Ook zou één van de sancties zijn dat de Russische Gazprombank wordt uitgesloten van het internationale betalingsverkeer.

De impact voor Polen en Bulgarije zelf lijkt mee te vallen. Beide landen verbruiken sowieso al weinig gas.
Verder zijn de Poolse gasopslagen al voor 76 procent vol. Het contract met Gazprom voor gas via de Yamal-pijplijn zou op initiatief van Polen sowieso al aan het eind van dit jaar worden beëindigd. In oktober is naar verwachting een pijpleiding klaar waarbij Polen gas krijgt via Noorwegen. Bulgarije opent eind juni een pijpleiding vanuit Griekenland met aardgas dat deels uit Azerbeidzjan komt.

Naast deze onzekerheid, zijn er gelukkig ook dingen wel zeker. Tussen nu en 8 mei komen er 4 LNG schepen naar Nederland en eventueel rond 6 mei nog een 5e schip maar daar is de bestemming nog niet van gevalideerd.
De Nederlandse gasopslagen zitten op dit moment voor 29% vol, vorig jaar rond deze tijd waren de opslagen voor 20% gevuld, dus we zitten hier al 9 procentpunt boven.

De ontwikkeling van de prijzen voor daggas en de periode tot en met 2023 zijn vooral afhankelijk van berichtgeving over de Russische gasaanvoer en het sentiment in de markt daarover.
Indien er niet meer gebeurt dan nu bekend is, wijzen alle prijsindicatoren omlaag. Genoeg LNG, goede vulling van voorraden ondanks verminderde Noorse export en redelijke productie uit zon en wind.

Tot half mei wordt er minder wind voorspeld dan normaal voor deze tijd van het jaar, maar wel meer zon dan normaal. Voor dit weekend verwacht de markt een gemiddelde dagprijs van rond de 162 euro/MWh en voor volgende week een gemiddelde prijs van 217 euro/MWh. Vooral in het weekend is de verwachting dat door het zonnige weer de uren in de middag zullen wegzakken richting de nul.

 

Bekijk de marktvisie van vorige keer

 

MARKTVISIE | Stijging energieprijzen zet verder door

Stijging energieprijzen | marktvisie

ARTIKEL | Hoge energieprijzen en opmars duurzame energie stuwen CO2-kosten omhoog

CO2-kosten

MARKTVISIE | Steenkolenrevival na teruglopen Russisch gas

Steenkolenrevival

BTW-verlaging energie vanaf 1 juli

BTW-verlaging energie