Vertrouwen in langdurig staakt-het-vuren broos
De situatie in het Midden-Oosten en de sluiting van de Straat van Hormuz houden de gasmarkt volatiel, waarbij aanvallen op energie-infrastructuren in meerdere landen zorgen voor grote prijsstijgingen. De onderbreking van de Qatarese LNG productie houdt de markt krap en vergroot de concurrentie met Azië, zichtbaar in een premie van de East Asia Index boven TTF. Tegelijkertijd zijn de gasvoorraden laag, rond 29% in de EU en historisch laag in Nederland, wat de kwetsbaarheid richting het vulseizoen vergroot. De Nederlandse elektriciteitsmarkt reageert gematigder dan gas door mild weer en hogere hernieuwbare opwek, met steun van Franse nucleaire productie.
Samenvatting
-
Onrust Midden-Oosten zorgt voor enorme stijging in TTF-prijzen
-
Grootste gasveld ter wereld gebombardeerd
-
Nederlandse gasvoorraden historisch laag
-
Nederlandse transporttarieven omhoog in 2027
Prijsontwikkelingen
| Gas in eurocent/m3 |
12 maart |
19 maart |
| TTF daggas |
47,2 |
52,7 |
| TTF jaar 2027 |
34,9 |
38,3 |
| TTF jaar 2028 |
25,3 |
26,7 |
| TTF jaar 2029 |
22,2 |
22,6 |
| TTF jaar 2030 |
21,4 |
21,4 |
|
Elektriciteit in euro/MWh |
12 maart | 19 maart |
| OTC peak 2027 |
94,4 |
94,6 |
| OTC base 2027 |
89,8 |
89,0 |
|
OTC base 2028 |
72,0 |
72,4 |
|
OTC base 2029 |
69,9 |
69,9 |
|
OTC base 2030 |
68,5 |
69,5 |
Geopolitieke spanningen houden gasmarkt volatiel
De gasmarkt stond de afgelopen dagen vooral in het teken van de escalatie in het Midden-Oosten en de aanhoudende sluiting van de Straat van Hormuz. Fundamenteel wordt het prijsbeeld vooral gedragen door de aanhoudende onzekerheid rond LNG-aanvoer. De productieonderbreking in zowel Iran als Qatar beperkt de beschikbare volumes en vergroot daarmee krapte in de markt. Dat beeld wordt onderstreept door de premie van de East Asia Index (EAX) ten opzichte van TTF, wat aangeeft dat Aziatische kopers momenteel bereid zijn relatief hogere prijzen te betalen om LNG-volumes veilig te stellen.
Aanval op South Pars-gasveld, gevolgd door vergeldingsactie Iran
Israël meldde installaties te hebben aangevallen die verbonden zijn aan het South Pars-gasveld. Naar eigen zeggen in afstemming met de VS, iets wat Trump later tegensprak. Het gasveld is een onderdeel van het grootste gasreservoir ter wereld. Door de aanval ontstond brand bij de faciliteit rond Asaluyeh en is een deel van de gasverwerking stilgelegd. Hoe groot de schade precies is en hoe lang de productie stilligt, is nog onduidelijk. Iran hield de VS en Israël verantwoordelijk en voerde vergeldingsaanvallen uit op LNG- en gasinstallaties in Qatar (het Ras Laffan-complex) en de Verenigde Arabische Emiraten. Met het doelgericht aanvallen van energie-infrastructuur lijkt het conflict een gevaarlijke nieuwe fase te zijn ingegaan.
Deze escalatie zorgde ervoor dat het TTF-contract voor de frontmaand op 19 maart 30% hoger opende, op 70,3 eurocent/m³, maar daalde in de loop van de dag weer met 5 tot 10%. Ook de Brent-prijs, de benchmark voor olie, opende boven de 112 dollar per vat.
Trump had beloofd dat de VS de Iraanse installaties niet opnieuw zou aanvallen, tenzij Iran met vergeldingsacties zou komen. Die vergelding heeft inmiddels plaatsgevonden, waarmee zijn voorwaarde is ingetreden en onduidelijk is hoe de VS zal reageren. Zolang hierover geen duidelijkheid bestaat, lijkt het einde van het conflict niet in zicht en de volatiliteit op de gasmarkt voorlopig ook niet.
Nederlandse gasvoorraad
De Europese gasvoorraden bevinden zich momenteel op een niveau van ongeveer 29%. Dit is uitzonderlijk laag voor half maart en vergelijkbaar met het diepste niveau tijdens de energiecrisis van 2022. In Nederland is de situatie nog nijpender: de totale vulling ligt rond de 7%. Dit is het laagste niveau ooit gemeten voor deze tijd van het jaar. Met het vulseizoen dat op 1 april formeel van start gaat en nauwelijks economische prikkels om te injecteren bij de huidige marktprijzen, is de kans groot dat commerciële partijen terughoudend blijven. Het kabinet benadrukt echter dat de leveringszekerheid niet in gevaar is en dat huidige prijzen ‘hoog, maar historisch niet uitzonderlijk‘ zijn.
Nederlandse transporttarieven omhoog in 2027
Gasunie Transport Services (GTS) heeft een tariefvoorstel ingediend bij de ACM waarin de Nederlandse gastransporttarieven in 2027 met circa 4,5% stijgen. De verhoging blijft beperkt doordat beide partijen hebben afgesproken het inkomstenverschil uit de periode 2025-2026 te spreiden over 2027-2031, dit zorgt voor stabielere tarieven de komende jaren. Marktpartijen verwachten beperkte impact op spreads en exportstromen, al kan een verdere kostenstijging ongunstig uitpakken in de huidige gespannen markt.
Elektriciteitsmarkt en CO2-emissierechten
De Nederlandse elektriciteitsmarkt reageert, net als de bredere Noordwest-Europese markt, tot dusver gematigder op de geopolitieke spanningen dan de gasmarkt. Hogere gasprijzen werken wel door in de kortetermijnprijzen, maar een grote prijsschok blijft vooralsnog uit doordat de markt wordt ondersteund door seizoensmatig toenemende wind- en vooral zonneproductie en mildere temperaturen. Daarnaast speelt de betere beschikbaarheid van de Franse nucleaire vloot een stabiliserende rol in de prijsvorming.
De markt voor CO2 -emissierechten blijft ondertussen onder druk. Het leidende prijsniveau beweegt rond de 69 €/ton, waarbij het sentiment wordt beïnvloed door politieke onzekerheid over het toekomstige beleid en het ETS-kader na 2030. Dit voedt de perceptie dat het reductiepad moet worden herijkt, wat het neerwaartse prijssentiment verder ondersteunt. Tegelijkertijd blijft de vraagzijde relatief zwak door lagere industriële activiteit.
Vooruitblik
Voor de komende weken blijft de Nederlandse elektriciteitsmarkt naar verwachting licht opwaarts gevoelig, vooral via de gasmarkt, waar onzekerheid rond de LNG-aanvoer en de lage Europese voorraadpositie het risicosentiment ondersteunt. Europese gasvoorraden liggen rond de 29%, wat historisch laag is voor deze fase van het seizoen en de markt kwetsbaar houdt richting de naderende start van het vulseizoen. Tegelijkertijd blijft het neerwaartse risico op stroomprijzen aanwezig door het voorjaarsweer in Nederland, met een maximumtemperatuur van tussen de 10 en 16 °C richting eind maart. Er worden volgende week drie nieuwe LNG-schepen verwacht aan te meren op de Nederlandse terminals.
De volgende Marktvisie verschijnt op donderdag 26 maart 2026.
